Yılın ilk 10 ayında sektörel ihracatı yüzde 4,4 artışla 3,1 milyar dolara yükselen Güneydoğu, bölge olarak Türkiye’nin toplam hububat sektörü ihracatındaki yüzde 30,7’lik payla sektörel liderliğini korudu. Miktar bazında ihracatın yüzde 2,3 yükselişle 3,6 milyon ton olarak gerçekleştiği on aylık süreçte 1 milyon tonun üzerinde makarna, 621,7 bin ton buğday unu ve 373,7 bin ton ayçiçek yağı ihraç edildi. En fazla gelir elde edilen ürün olan ayçiçek yağındaki ihracat yüzde 27 artış ile 621,5 milyon dolara ulaşırken, ikinci sırada yer alan makarnanın ihracatı yüzde 10,5 artışla 552,4 milyon dolar olarak gerçekleşti. Sektörün en büyük pazarı Orta Doğu’ya ihracat 1,3 milyar dolara yaklaşırken, Afrika ülkelerine yaklaşık 1,1 milyar dolarlık ihracat yapıldı.

“Küresel maliyetlerdeki iyileşme beklentisi yeni siparişleri olumsuz etkiliyor”

Yılın son çeyreğinde küresel ticaretin, yüksek faiz ortamı ve enflasyonist baskılar nedeniyle tüketim harcamalarının kısıtlandığı bir süreçten geçtiğine dikkat çeken TİM Yönetim Kurulu Üyesi ve GAİB Hububat Birliği Başkanı Celal Kadooğlu şunları söyledi:

“Uluslararası gıda ithalatçıları, yıl sonu mali kapanışları öncesinde depolarında yüksek maliyetli stok taşımaktan kaçınıyor ve küresel emtia fiyatlarındaki gevşeme beklentisiyle alımlarını asgari düzeyde tutuyor. Orta Doğu hattında Amerika ile İran arasındaki askeri çatışma ihtimalinin gerilemesi ve Brent petroldeki gevşeme, uluslararası taşımacılık operasyonları üzerindeki olağanüstü navlun baskısını hafifletmeye başladı. Hürmüz Boğazı ve Körfez geçişlerindeki yüksek savaş riski sigorta primlerinin yatışmasıyla, lojistik maliyetlerin yönetilebilir bir seviyeye çekilmesi bekleniyor. Ancak enerji fiyatlarındaki ve nakliye giderlerindeki gevşeme, Orta Doğu pazarında doğrudan bir talep artışı anlamına gelmeyebilir. Çünkü başta Irak olmak üzere temel ihracat pazarlarımızın ekonomisi doğrudan petrol gelirlerine dayanıyor. Petrol fiyatlarının gerilemesi bu ülkelerde kamu gelirlerini ve ticari likiditeyi daraltırken, ithalatçılar da navlun ve girdi maliyetlerinin düşeceğini ve gıda ürünlerinin ucuzlayacağını düşünerek siparişlerini erteleyebiliyor.”

Bu beklentinin, bölgedeki alıcıları uzun vadeli sözleşmeler yapmak yerine siparişlerini haftalık veya spot partilere bölmeye itebildiğini ifade eden Kadooğlu, “Bizim buradaki temel gücümüz, Güneydoğu Anadolu olarak ana pazarlarımıza coğrafi yakınlığımız ve esnek kara lojistiği altyapımızla talebe saatler içinde yanıt verebilme kabiliyetimiz. Alıcıların düşük stokla ve dar zaman aralıklarıyla çalıştığı bu dönemde; Habur ve çevre gümrük kapılarındaki operasyonel geçiş hızını kesintisiz korumaya, ticari tahsilat kanallarındaki öngörülebilirliği sağlamaya ve rakiplerin fiyat baskısına teslim olmadan pazar payımızı elde tutmaya çalışıyoruz” dedi.

“Kaliteli buğdaya dünya fiyatlarıyla rekabet edebilir koşullarda erişebilmeliyiz”

Uluslararası tarım piyasalarında hammadde akışının yön değiştirdiğine ve Karadeniz’deki kısıtlar karşısında alternatif rotaların öne çıktığına işaret eden Kadooğlu, değerlendirmesini şöyle sürdürdü:

“Rusya’nın Karadeniz’deki aksamalar nedeniyle Hazar üzerinden İran’a rekor hacimde tahıl ulaştırması, yakın coğrafyamızdaki hammadde dengelerinin ve transit rotaların ne denli hızlı değiştiğinin somut bir örneği. Bu hareketlilik, sanayicimizin ihtiyaç duyduğu kaliteli hammaddeye hangi koşullarda ulaştığı sorusunu her zamankinden daha kritik hale getiriyor. Türkiye’nin bu yıl hububatta yakaladığı yüksek üretim seviyesi ve Toprak Mahsulleri Ofisi’nin sağladığı hammadde arzı genel iç piyasa fiyat dengesi açısından değerli bir zemin ancak genel rekoltenin yüksekliği, ihracata yönelik katma değerli üretim yapan gıda sanayicimizin maliyet yükünü kendiliğinden hafifletmiyor. Serbest piyasada makarnalık buğdayın ekmeklik buğdaya kıyasla ton başına belirgin bir primle fiyatlanması, nihai ürün maliyetlerine doğrudan etki ediyor. Üstelik Irak ve Suriye gibi pazarların kendi un değirmeni yatırımlarını devreye alması ve Mısır gibi rakiplerin bölgesel ticaret anlaşmalarıyla Afrika’da daha düşük gümrüklerle faaliyet göstermesi de bizi fiyat odaklı çok çetin bir rekabete zorluyor. Güneydoğu’nun devasa işleme gücünü ihracatta avantaja dönüştürebilmek için; sanayicimizin kaliteli buğdaya dünya fiyatlarıyla rekabet edebilir koşullarda erişebilmesi ve yükselen koruma duvarlarına karşı daha dengeli maliyetlerle hareket edebilmesi gerekiyor.”